An Binh Hanh Phuc (Peace & Happiness Ministry)

THƯ GỞI NGA

Nga thương mến,

Hôm qua sau khi nói chuyện với em xong chị buồn quá, gác điện thoại xuống là ngồi thẩn thờ chẳng c̣n tâm trí mà làm việc, nên chị đi về sớm. Mới có 3 giờ thôi, trời c̣n nắng lắm, chị ghé qua băi Redondo, đi dọc theo bờ biển để lội nước. Nước biển mát lạnh làm đầu óc chị cũng nhẹ nhàng đi.

Nga có nhớ hồi ḿnh c̣n nhỏ thường ra băi biển Nha-trang bắt c̣ng mỗi buổi trưa không? Mẹ bận bịu với cu Tí, cứ tưởng hai chị em ḿnh đang ngũ trưa. Tội nghiệp mấy chú c̣ng con bị bắt về, thả đầy ở sau hè. Nga thường hỏi chị, "Mấy con c̣ng nhỏ có biết đường về nhà không?"

"Bỏ Nga ngoài băi biển, Nga có biết đường đi về nhà không?"

"Em biết chứ. Đi tới đó rồi quẹo một cái. Tới đó quẹo thêm một cái nữa. Rồi tới xe nước mía là quẹo vô ngơ nhà ḿnh."

Hồi nhỏ Nga lanh lắm. Ba thương Nga nhất nhà. Ba nói em thông minh. Đi đâu ba cũng đem em theo để khoe con với bạn bè. Đến khi qua Mỹ, đường học vấn cuả em song suốt dễ chịu. Học ra trường xong, em cũng kiếm được sở làm tốt đẹp. Việc ǵ đến với em cũng rất dễ dàng, mà sao Nga ơi, dời sống hôn nhân của em th́ lại quá chông chênh và khó khăn.

Chị suy nghĩ măi v́ chị không tin ở cái số tuổi Dần của em và chị biết em cũng không tin mấy ở mấy ông thầy bói. Em giữ chức vụ quan trọng ở một hăng lớn. Em biết khi tiến, khi thoái. Em biết thuyết phục, em biết nhường nhịn, em biết cứng rắn. Ra ngoài em khôn ngoan, thông minh đến như vậy, tại sao lại không biết áp dụng sự khôn ngoan thông minh của ḿnh ở nhà?

Nga thường bảo với chị là, "Ở nhà th́ phải cho em sống một cách thoải mái, thành thật với bản tánh của em chứ! Ra ngoài xă hội th́ khác."

Bản tánh thật của em là ǵ hở Nga? Ra ngoài xă hội em thường được khen là khôn khéo, nhẫn nhịn, siêng năng, hay thương người. Nói như vậy, đây không phải là con người thật của em sao? Chị ở bên cạnh em mấy chục năm, chị có bao giờ thấy em có ǵ khác ngoài những điều đó đâu. Ra ngoài đường em ḥa hợp với tất cả mọi người. Nhưng về nhà em lại không ḥa hợp được với người mà em hết ḷng thương mến. Nếu em không yêu Bảo một cách tha thiết, em chẳng khóc sưng mắt khi hai người quyết định ly dị, phải không Nga?

Nga đă trưởng thành rồi, việc ǵ em quyết định, chị cũng hổ trợ em. Nhưng có một vài điều nếu chị không nói ra th́ suốt đời chị ân hận với ba mẹ, cho nên chị mong em đọc hết lá thư này. Bởi v́ nếu chúng ḿnh mặt đối mặt, chỉ sợ chị nói chưa tới ba câu th́ đă bị em gạt phắc đi.

Em có nói với chị là em với Bảo không hợp. Nhung hai đứa quen nhau từ hồi Trung học, theo nhau 7,8 năm trời mới làm đám cưới. Phải như thế nào mới gọi là hợp? À, chị quên, em nói là Bảo đă thay đổi. Chỉ mới lấy em vài năm th́ đă đổi thay rồi, thế mà thiên hạ nói "Non sông dễ dời. Bản tánh khó đổi."

Mẹ thường nói "Nồi nào úp vung đó." Vợ chồng là cùng chung một hạng. Chẳng ai có thể hạ bệ vợ hay chồng của ḿnh xuống mà làm tăng giá trị của ḿnh lên được. Nếu người bạn đời của ḿnh quá tệ th́ ḿnh đă không lựa chọn họ từ ban đầu. Nếu ḿnh giỏi như vậy, tốt như vậy, mà chọn người quá tệ như vậy, th́ hoặc là ḿnh quá ngu, hoặc là ḿnh có mưu mô ǵ đó, phải không Nga? Nhưng dù sao, chị cũng mừng thấy em ít có lời nói nặng nề về chồng của ḿnh, mặc dù cũng đôi khi em phàn nàn, kể tội Bảo. Nhưng nói thật với em, những điều ấy chị nghe ra, thật không phải là "hết thuốc chữa".

Em có nhớ Evelyn con bà bảo trợ không? Hồi tụi ḿnh mới qua Mỹ nó vừa được 12 tuổi. Con bé suốt ngày cứ ôm mấy quyển truyện t́nh lăng mạn mà đọc. Gặp nó đă 18 tuổi, cũng thấy c̣n cấm đầu vào mấy quyển sách đó. Chị hỏi nó đọc được bao nhiêu quyển rồi, nó trả lời "Trung b́nh mỗi tuần 4 quyển, cho tới bây giờ th́ cở vài ngàn".

Vài ngàn quyển tiểu thuyết nhảm nhí, nói về những cô thiếu nữ vô nghề thất nghiệp, nghèo nàn, ăn rồi ngồi không, nhưng lại gặp những chàng triệu phú trẻ tuổi, đẹp trai, thân h́nh cao ráo, lịch lăm, áo quần đúng mốt, đàn bà bu theo như ruồi. Nhưng người này th́ chỉ chú tâm yêu cô gái đó thôi. Rồi th́ người con gái này luôn luôn có một sự hiểu lầm nào đó với người yêu, để âm thầm bỏ ra đi. Và người đàn ông đi t́m khắp quả đất, đau đớn, cầu khẩn người con gái trở về, v́ chỉ có nàng mới là "Love of my life", "Reason of my living".

19 tuổi Evelyn lập gia đ́nh, 8 tháng sau th́ ly dị, v́ theo lời của nó "Người chồng thật là khủng khiếp. Vô t́nh, vô nghĩa, quê mùa, hà tiện, không biết thương vợ, ích kỷ, chỉ nghĩ đến ḿnh. Và nhất là đă thay đổi quá nhiều từ khi cưới nhau."

Người chồng khủng khiếp của Evelyn cũng là một thằng nhỏ 19 tuổi. Nó làm part time, trả lời điện thoại trong sở của chị. Nó tâm sự là ngay sau khi đám cưới, gia đ́nh đă là một cái địa ngục. Con bé suốt ngày mặt mày sưng lên. Hết khóc th́ giận. Hết giận th́ khóc. Bỏ ăn, bỏ ngũ, mặt mày xơ xác, áo quần bèo nhèo thấy mà ghê (theo lời thằng bé). Nếu con bé có lúc nào tỉnh táo th́ cằn nhằn, phê b́nh điều này điều nọ, hối tiếc đă cưới thằng nhỏ, cho rằng ḿnh đă hy sinh quá nhiều cho t́nh yêu. Thằng nhỏ đồng ư ly dị ngay lập tức ngay khi cô nàng vừa mới mở miệng dọa sẽ bỏ đi, v́ nó nghi cô ta mắc bệnh thần kinh.

Nga th́ không mơ mộng quá độ như Evelyn, em chỉ có một yếu diểm là chú ư đến ư kiến của người ngoài hơi nhiều. Nga ơi, người đời kẻ khôn th́ ít người dại lại quá nhiều. Em nghe họ để làm ǵ? Khách qua đường có chỉ khôn chỉ dại, rồi cũng bỏ đi. Chính em mới là người phải ở lại để dọn dẹp rác rưới mà họ quăng ra đấy.

Em kể cho chị nghe chuyện những người đàn ông Việt Nam qua đây lâu rồi mà c̣n chồng chúa vợ tôi. Hét một cái là vợ xanh mặt im thin thít, hở một cái là đánh là chưởi, lại c̣n bắt buộc vợ phải phục dịch như người ăn kẽ ở trong nhà. Chị rất đỗi ngạc nhiên! Bảo đâu có phải là cái người đàn ông thời tiền sử, thô lổ, sống lạc loài ở thời đại này như vậy. Bảo, đầu óc rộng rải, phóng khoáng, quư trọng đàn bà; việc ǵ mà em phải "vùng dậy, đ̣i quyền sống"?

Mấy tháng trước chị tới thăm em. Đang ngồi nói chuyện với Bảo th́ em đi làm về. Chào chị xong em đi thẳng vào buồng thay áo, mặt mày giận dổi. Bảo nh́n theo lưng em rồi cúi đầu xuống. Chị cũng hổ thẹn dùm cho thái độ của em. Trước mặt chị mà em c̣n không nể Bảo, sau lưng chị th́ em c̣n đối xử với chồng em như thế nào nữa?

Nga ơi, ở đây ai cũng đi làm hết, có ai ngồi không đâu? Em đem tiền về nhà để đóng góp cho gia đ́nh, chứ đâu phải để khoe khoang lên mặt kể công, bắt chồng phải quỵ lụỵ. Nga nhớ D́ Tánh không? Hơn chồng 2 cái PH.D., làm lớn hơn chồng, lương nhiều gấp bội lương chồng, mà lúc nào cũng lể độ, dịu dàng. Con người cốt ở cái tư cách và đạo đức chứ đâu phải khả năng làm tiền!. Huống hồ ǵ Bảo cũng vẩn c̣n đi làm và đâu có thua kém ǵ em. Bảo đi làm ở sở, cũng gặp nhiều chuyện phiền ḷng, nhưng có bao giờ đem về nhà đổ lên đầu vợ con đâu?

Nhớ ngày xưa c̣n nhỏ, có lần chị nổi giận la hét om ṣm. Ba bắt chị ngồi yên, thuyết giảng cho chị một ngày. Hồi đó chị nghe, cái hiểu, cái không, bây giờ nhớ lại mới thấy hết những bài học đó.

Nga ơi, ba dạy: Nhỏ nhẹ, dịu dàng là đức tánh của người cao thượng, nhiều nghị lực, mạnh mẽ. Độc đoán, cứng cỏi chỉ là cái vỏ bề ngoài của người có tâm tánh yếu đuối, không tự tin. Bởi v́ họ không có cách ǵ để thuyết phục người kia, ngoại trừ cách dọa nạt, hung hăng làm cho người kia v́ sợ hăi mà phải phục ṭng. Ba nói, đằng sau nụ cười nhẩn nại là một sức mạnh tinh thần, trăm lần hơn cái la hét, nạt nộ. Cứng cỏi, dữ dằn là biện pháp cuối cùng để giải quyết một vấn đề. Đó không phải là biện pháp đầu tiên.

Ngày chị lấy chồng, trong đầu óc biết bao là mơ mộng. Sau một thời gian dài chung sống, chị mới biết là những hiểu biết của đàn bà con gái ḿnh về đàn ông thật là sai lầm. Đàn ông đàn bà, hai bản chất hoàn toàn khác biệt và hai cách thức suy nghĩ hoàn toàn khác biệt. Cả hai bên muôn đời chỉ biết đoán và suy diễn về phe kia, mà không bao giờ thật sự hiểu được nhau.

Anh Hai, người đàn ông mà chị tưởng vững mạnh như Thái Sơn, người anh hùng trong ḷng chị, thật ra không phải vậy. Đàn ông đôi khi yếu đuối vô cùng. Tự ái họ rất mong manh. Họ đau đớn khi nghe vợ phê b́nh ḿnh một câu. Họ tức giận khi bị so sánh. Họ mặc cảm khi bị thua kém. Họ ưa thích sự dịu dàng mềm mỏng, tế nhị của người đàn bà mặc dầu họ ít khi mềm mỏng dịu dàng, tế nhị với ḿnh. Họ cần được ngưỡng mộ, tự ái của họ cần được che chở, vuốt ve. Họ không phải là phái mạnh đâu Nga ơi, cho dù họ vai u thịt bắp.

Nghĩ cho sâu th́ chính tụi ḿnh là phái mạnh đó. Mà đúng vậy! Người đàn bà cần phải có một sức mạnh tinh thần để rộng lượng đáp ứng và thông cảm hiểu biết người đàn ông. V́ Chúa taọ ra hai người là để bù đắp cho nhau những thiếu sót, để giúp đở nhau trở thành một khối mạnh mẽ. Chứ không phải biết được khuyết điểm của nhau để mà công kíck và đập nát nhau.

Bất công quá phải không Nga! Người đàn bà yếu đuối, tánh t́nh mơ mộng, thích được nuông chiều, thích được đối xử dịu dàng, vỗ về âu yếm, th́ lại ít khi được hưởng những điều đó. V́ người chồng thường cho rằng, biểu lộ t́nh cảm với vợ ḿnh là điều "dư thừa, không cần thiết, rởm đời, vô duyên, cải lương, vô ích, mất th́ giờ...." nên họ không làm.

Trái lại, mặc dầu lúc nào cũng làm ra vẻ ta đây là kẻ mạnh mẽ, tháo vát, vững vàng, nhưng người đàn ông lại đ̣i hỏi vợ ḿnh lúc nào cũng phải êm ái, nhỏ nhẹ, dịu dàng, săn sóc, khuyến khích, hiểu biết, ... trong khi đối xử với ḿnh. Thế rồi bên này chẳng được như ư, bên kia cũng chẳng vui ǵ. Bất măn đủ kiểu, hiểu lầm đủ điều. Cơn giận âm ỉ như hỏa diệm sơn, và rồi một ngày không hẹn, nó bùng lên đốt cháy luôn cả hai.

Nhớ những năm đầu tiên mới lấy nhau, có lần chị giận quá cũng đă từng nghĩ đến chuyện xa nhau. Nhưng như em biết đấy, chị em ḿnh tánh hay tự ái lắm. Chị không muốn anh ấy ly dị chị mà có thể nói rằng "Tôi thoát khỏi tay bà ấy, thật là nhẹ cả người!", hay như là thằng bé con chồng của Evelyn cho rằng vợ ḿnh mắc bệnh tâm trí. Chị muốn khi chị ra đi, anh hai phải thấy rằng chị là người vợ tuyệt vời nhất, và anh ấy sẽ không bao giờ t́m được một người vợ hiền đức hơn, tốt đẹp hơn chị. Nên chị định cho ḿnh một thời hạn 6 tháng để tạo dựng cái h́nh ảnh này. Lúc ấy chị khổ công lắm Nga ơi, chẳng thiết ǵ đến tự ái chỉ cốt làm sao cho đạt được mục đích thôi. Chị cố gắng nhỏ nhẹ, hiểu biết, ân cần, thôi th́ đủ cả.

Nhưng em biết không? Chẳng cần đến 6 tháng, chỉ độ 4 tuần sau đó thôi, mọi sự đă khác hẳn. Anh Hai cũng từ từ cởi mở, nhẹ nhàng, và rồi th́ như em thấy, gia đ́nh chị trở thành hạnh phúc như ư chị hằng mong muốn. Từ đó chị biết, mỗi người phải đi một nữa đường của ḿnh Nga ạ. Nếu người kia không đủ rộng lượng để cất bước đi trước, th́ ḿnh phải can đảm lên, dẹp bỏ tự ái mà đi cho hết nữa đường của ḿnh. Cho đến khi em đă đi hết nữa đoạn đường của em, lúc ấy trách người cũng chẳng muộn.

T́nh yêu, gia đ́nh là hạnh phúc của người đàn bà, nó xứng đáng cho ḿnh phải đem hết tâm trí ra mà tranh đấu. Không trồng cây làm sao có quả mà ăn, phải không Nga? Chúng ta phải bước vào ngưỡng cữa hôn nhân như một người trưởng thành, không phải như một đứa bé, ngồi chực sẳn trên ghế, tay cầm muỗng nĩa gỏ ồn ào lên bàn, để đ̣i thức ăn. Chúng ta phải tự bước xuống bếp nấu vài thức ăn ngon, sữa soạn vài món tráng miệng, cắm vài cành hoa, để cho bữa cơm được êm đềm, đẹp đẽ, ngon miệng và ấm ḷng. Chứ cứ ngồi như thằng bé kia, đ̣i hỏi kêu gào, hét la cho cố, rồi th́ cũng khan cổ, sưng húp mắt, và ôm bụng đói mà thôi.

Bí quyết độc nhất để giữ ǵn một sự liên hệ tốt đẹp giữa con người với con người lúc nào cũng là "Hăy làm cho người những ǵ ḿnh muốn họ làm cho ḿnh". Em chơi Tennis giỏi ắt phải nhớ tinh thần thể thao là chơi công b́nh. Play Fair! Chỉ đ̣i người khác làm cho ḿnh những điều ḿnh muốn, c̣n ḿnh th́ không dể ư đến ai cả, là chơi gian, chơi xấu phải không Nga?

Em thất bại lần nầy trong hôn nhân. Em nghĩ lần tới em có thể thành công sao? Hay lần sau em cũng lại ly dị nữa, và cứ như vậy cho đến lúc em t́m cho được một người hợp với "bản chất thật" của em!!! Bao nhiêu thành công trong sự nghiệp, bao nhiêu tiền bạc trên cỏi đời, cũng không thể nào lấp được cái mặc cảm bất hạnh, lạnh lùng của người đàn bà cô độc đâu em.

Chị biết tháng tới, em sẽ diện bộ Suit đẹp nhất của em, mặt mày trang điểm kỹ lưỡng, mắt em sẽ lạnh lùng, môi em sẽ dững dưng, và em sẽ b́nh tĩnh ra ṭa kư giấy ly dị. Nhưng chị cũng biết tối nay, nếu Bảo gặp tai nạn hiểm nghèo trên xa lộ, Nga sẽ đau ḷng, bỏ ăn bỏ ngủ, khóc lóc kề cận ngày đêm bên giường bệnh. Và nếu chồng em chết đi, th́ chắc em cũng sẽ điên cuồng không thiết sống. Và em sẽ khổ tâm, hối hận về những năm tháng dài đă hà tiện với Bảo một nụ cười hiểu biết, một lời nói dịu dàng, một lần ngồi nói chuyện vui vẻ. Nga sẽ hối tiếc cho những điều quá dễ, mà ḿnh đă không bao giờ làm cho người ḿnh yêu mến nhất, và không bao giờ c̣n có cơ hội làm nữa. Và Nga sẽ giận cho một con người khôn khéo như ḿnh, thông minh như ḿnh, mà lại để cho một mối t́nh đẹp đẽ như t́nh của Nga với Bảo phải mất đi.

Chị sẽ cầu nguyện cho em tối nay. Và em, mong em cũng cầu nguyện nhiều cho cuộc đời của ḿnh.

Thanh Hà

THƯ GỞI CHỊ

Chị Hà quư mến,

Hôm qua Nga đến t́m gặp em để bàn một câu chuyện quan trọng trước ngày cùng ra ṭa để hoàn thành thủ tục ly dị. Cô ấy ngồi rất lâu rồi mới lấy lá thư của chị từ trong ví ra đưa cho em. Em càng đọc càng bàng hoàng, hai tay run rẫy. Nga đợi đến khi em đọc xong, mới rơm rớm lệ nói với em, "Anh nghĩ ḿnh có c̣n cơ hội để ở với nhau được nữa không?". Em nghẹn ngào, cầm chặt tay Nga không nói được.

Trước mắt em là Nga của những năm xưa cũ. Ngây thơ, dăn dị, can đăm mà em không lúc nào ngừng yêu thương. Người em gái trung thành ấy đă chịu hết những trách móc, ôm hết những u uẩn để cho em được chị Hà khen và bênh vực.

Suốt đêm hôm qua, em cứ ngồi ôn lại những ngày tháng cũ. Thật như là một cơn ác mộng,khi ḿnh có thể khách quan đứng ở ngoài để nh́n lại cuộc đời của ḿnh chị nhỉ!

Câu chuyện bắt đầu từ lúc mẹ em mất. Lúc đầu em nghĩ ,có lẻ thời gian sẽ làm cho em nguôi ngoai, có cha mẹ già nào mà ở măi với con đâu? Nhưng càng về sau, th́ em lại càng buồn, nhất là những lúc nh́n ḿnh trong gương.

Em tuy c̣n trẻ nhưng cũng đă có ít tóc bạc, thường bị mọi người chọc chẹo là "Bảo giá quá rồi!". Nhưng chị ạ, bây giờ cứ mỗi lần nh́n ḿnh trong gương em cảm thấy ḿnh già cỗi thật. Cái bóng mát của tâm hồn em đă mất. Người có tóc bạc, dầu già bao nhiêu đi nữa nhưng nếu c̣n cha mẹ th́ vẫn là c̣n trẻ. Người tóc đen, dầu có trẻ bao nhiêu, không cha không mẹ vẫn cảm thấy ḿnh đă già. Em nh́n mái tóc ḿnh trong gương mà thấy lạnh lùng.

Hồi cha mất, em cảm thấy như không c̣n ai dạy dổ cho ḿnh nữa, em sợ cho ḿnh không c̣n được khôn ngoan, em sợ cho ḿnh ngày càng trở nên dại dột. Không có cha, em thấy thiếu mất ḷng tự tin. Nhưng đến ngày mẹ mất, th́ em mới thật sự cảm thấy lạc lơng. Như có ai đó đă đánh cắp hết những kỷ niệm ấu thơ, đốt hết bóng mát của tâm hồn em. Em thấy ḿnh như một thân cây đă bị chặt đứt gốc.

Em không cảm thấy ḿnh là một chàng thanh niên, em thấy ḿnh là một ông già. Ông già đầu lấm tấm bạc, mắt khô đỏ, đang ngơ ngác nh́n bóng ḿnh cô độc trong gương.

Rồi một năm sau là đám cưới của chúng em. Tội cho Nga, những ngày bận rộn lo đám cưới, em chẳng làm ǵ giúp, lại cứ phê b́nh và làm khó dễ cho nàng. Thật t́nh lúc ấy em như người say, cứ quanh quẩn với những cảm giác buồn bă, lo lắng của ḿnh, mà không c̣n quan tâm đến ai nữa. Nói thật, em chẳng c̣n muốn mời đăi bạn bè bà con làm ǵ. Em c̣n không vui, tai sao em phải cố gắng làm cho người khác vui? Em chỉ muốn dắt nhau lên City Hall kư giấy tờ cho xong, nhưng lại không dám. Cho nên em đổ hết những bực tức của em lên đầu Nga. <>Có lẻ Nga không kể cho ai nghe những lời ch́ triết của em lúc đứng ở bên nàng, miệng tươi cười chào đón khách khứa trong nhà hàng đăi ăn đám cưới. Có lẻ Nga không kể cho ai nghe, đêm tân hôn lạnh lùng, mà em đă thay áo tắt đèn đi ngũ trước, không nói với cô ấy một lời, mặc Nga thui thủi dọn dẹp những đồ vật quăng bừa băi trong nhà.

Chị nói đúng đấy, t́nh của em vớiø Nga như sông như biển. Chúng em yêu nhau từ khi hai đứa học lớp 9. Yêu dăn dị, yêu đầm ấm, chung thủy yêu nhau qua gần 10 năm mới làm đám cưới. Nhưng cuộc hôn nhân của chúng em th́ lại khô khan, gầy guộc như cây mai tứ quí, trồng ở góc vườn. Mỗi khi em rờ đến thân cây lại ngẫm nghĩ, không biết nó c̣n sống hay đă chết, và có nên vất bỏ hay không?

Chị Hà chắc không thể tưởng tượng được là chính em đă ngăn cấm không cho Nga giao du với ban bè cũ, và bà con trong gịng họ nữa. Thấy Nga cười nói với ai em cũng bực ḿnh. Em không muốn Nga đi ra đường một ḿnh. Em muốn Nga phải hướng hết tất cả sự chú ư của nàng vào em, chồng của nàng. Em muốn giữ Nga ở bên cạnh ḿnh để không bao giờ em phải lo sợ mất Nga, như em đă mất cha, như em đă mất mẹ.

Em t́m cách phê b́nh mọi việc Nga làm. Buồn bực ở nhà, th́ Nga lại càng tham gia vào việc nhà thờ. Em càng có dịp để mỉa mai, "Ăn cơm nhà, vác ngà voi!" hay là "Đàn bà mà cứ suốt ngày lo chạy rông ngoài đường". Nếu Nga phản đối, th́ em giở Kinh thánh, trích dẫn cho Nga thấy là, "Vợ phải vâng phục chồng". Tội nghiệp cho Nga ngơ ngơ ngác ngác,không biết đường nào mà đi, cư xử thế nào cho đúng.

Mà quả thật,em như người có hai mặt, hai tiêu chuẩn sống. Ở nhà em càng nóng nảy với Nga, th́ ra đường em cang kiên nhẫn với bà con, bạn bè. Ở nhà em càng cộc lốc, vô t́nh với Nga chừng nào th́ ra đường em lại lịch sự tế nhị với mọi người chừng nấy. H́nh như có một ư niệm vô h́nh nào đó đă khiến cho em muốn vây bọc Nga lại, để cho mọi người đừng tin lời của nàng. Em muốn ai cũng phải nói rằng, Nga là một người có phước v́ nàng đă có một người chồng như em.

Hôm đi ăn đám cưới của anh Thông, chị Liên cầm tay Nga nói, "Chị chỉ mong sao cho được hanh phúc giống như hai vợ chồng em. Lúc nào cũng cứ như một cặp uyên ương, không bao giờ rời nhau!". Trong khi mọi người vui vẻ đồng ư, th́ Nga im lặng lẫn tránh vào phía trong, mặt nàng u uất cho đến khi về nhà, và mấy ngày sau nàng tránh nh́n mặt em. Những lúc ấy, chị ạ, có một cái ǵ dậy lên trong ḷng em. Em vừa cảm thấy tự măn trong ḷng, vừa thấy tội nghiệp cho Nga.

Chị Hà ơi, em được giáo dục từ trong một gia đ́nh lễ giáo, không chấp nhận sự chưởi bới, đánh đập đàn bà, nên em chưa từng đưa tay đánh Nga. Nhưng hành hạ trong tinh thần bằng lời nói, bằng thái độ nhiều khi c̣n ghê gớm hơn nhiều phải không chị?

Đánh đập chỉ làm cho găy xương, dập thịt; nhưng lời nói th́ làm cho nát cả quả tim.

Lời nói em tuy nhỏ nhẹ nhưng có tính cách nhục mạ làm đối phương thấy xấu hổ và mất tánh tự trọng, như cái hôm chị ghé nhà em chơi, chị đâu biết tối hôm trước em đă mắng Nga là, "Nếu chị cô không dạy cho cô, th́ tôi sẽ dạy cho cô". Chắc có lẻ Nga không kể cho chị nghe chuyện này, nên khi thấy Nga lănh đạm, chị đă cho là Nga vô lễ.

Em không thích Nga đi ra đường,nhưng ở nhà th́ em lại không ngó ngàng ǵ đến nàng. Em không muốn tâm sự với Nga, v́ em sợ tâm sự làm giảm vai vế làm chồng của ḿnh. Em nghĩ, em không cần phải nói tâm sự của ḿnh, Nga cũng phải tự hiểu. Vợ chồng th́ chắc chắn phải hiểu tâm tánh của nhau, Nga phải tự biết em đang muốn ǵ và đang nghĩ ǵ. Em cũng tin chắc ḿnh đă hiểu Nga, cho nên em cũng không cần phải nghe Nga nói.

Ban đầu th́ Nga mong muốn có một đứa con để quên đi những điều phiền muộn, nhưng càng về sau th́ nàng không tha thiết muốn có một đứa con nữa. Càng ngày nàng càng im lặng và rút lui ra khỏi thế giới của em. Em biết rơ lắm, nhưng cũng chẳng màng. Em tin rằng mọi việc rồi đâu cũng vào đấy, từ từ rồi Nga cũng phải tập cho quen cách thức sống với em.

Cho đến một hôm, khi Nga ngồi trầm ngâm bên ḷ sưởi, nói cho em biết rằng nàng muốn dọn ra riêng, th́ em mới sững sốt. Sững sốt và tức giận. Em tưởng nàng muốn dọa em. Nhưng không phải, nét mặt nàng thờ ơ, cử chỉ chậm răi. Nga như người bệnh lâu ngày mới dậy, ít nhiều xa vắng với những sinh hoạt chung quanh.

Em nạt nộ, trách móc, dọa nạt, mĩa mai. Em nói nhiều lắm, nhưng h́nh như nàng không nghe. Nga ngồi im lặng, ngước mắt nh́n em. Cặp mắt nàng mơ hồ và đục như của người mù. Phút chốc, em chợt cảm thấy người đàn bà ngồi trước mặt em không phải là Nga.

Không phải là Nga ngây thơ sống động, vui tươi của ngày cũ. Người đàn bà ngồi trước mặt em già nua, phiền muộn. Bà ta ngồi như là phản chiếu của cuộc đời em. Một bóng h́nh cô đơn và u uất.

Khi mẹ mất em buồn biết mấy, nhưng đến khi thấy Nga biến dạng trước mặt ḿnh, em mới kinh hoàng. Em không c̣n người thân nào trên cuộc đời. Khốn khổ cho em, bây giờ mất Nga, em làm sao mà sống. Tệ hơn nữa, em c̣n thấy như chính ḿnh là thủ phạm.

Sợ hăi, em đứng bật dậy và đi vào trong. Từ đấy em tránh mặt Nga.

Hanh phúc của đời em có lẻ cũng đáng để kết thúc ở đây phải không chị? Em như con nhện đă tự dệt cho ḿnh cái kén bất hạnh và gói chặt cuộc đời ḿnh ở trong ấy. Cho nên sau nầy dẫu có như thế nào cũng là đáng tội.

Em không trách Nga nếu nàng thật sự muốn rời xa em. Chúa đă ban cho em một món quà quí giá, và em đă không biết tôn trọng, trân giữ nó. Em đă chà đạp và phỉ báng người vợ mà Chúa đă chọn cho em, th́ thôi, nếu Ngài có lấy lại và trao tặng cho một người xứng đáng hơn th́ cũng phải lắm phải không chị ?

Nhưng Chúa không lấy Nga ra khỏi cuộc đời của em, cho dù em không xứng đáng. Ngài vẫn cho em một cơ hội để xây dựng lại hạnh phúc. Ngài vẫn cho em một cơ hội để nói với Nga là em yêu Nga. Em cám ơn bức thư dịu dàng, đầy ơn phước của chị. Người chị mà em lúc nào cũng kính trọng và yêu mến.

Chị Hà ơi. là chị đă cứu cuộc đời của em đấy! Em không biết cuộc đời của em sẽ đi về đâu nếu chúng em phải xa nhau? Em chỉ c̣n biết nói, "Hen gặp chị trong ngày thứ Bảy tới ở nhà thờ!". Chắc chị ngạc nhiên lắm phải không? Đă mấy năm nay, em đă không bước chân tới nhà thờ một lần nào. Nhưng em có hứa với Nga là từ đây về sau, em sẽ chuyên cần đi thờ phượng. Em muốn cảm tạ Chúa và cầu xin Ngài ban phước xuống cho gia đ́nh em.

Em cầu xin Chúa tha thứ cho những lỗi lầm của em, và rửa sạch trong ḷng em mọi điều cay đắng, để em có thể sống và xây dựng một cuộc đời mới mẻ với Nga, là vợ yêu dấu và muôn đời của em.

Trích dẫn trong đặc san Suối Thiêng: Ấn Bản Đức Tin & Lẽ Thật

Thanh nhẹ nhàng sửa những ống dẫn thuốc trên cánh tay người bệnh. Ngọn đèn vàng vọt càng làm cho gương mặt bệnh nhân thêm hốc hác. Ông vẫn c̣n thiêm thiếp trong cơn mê; vào tuổi của ông rất ít người có thể hồi phục lại sau một vụ giải phẩu tim nghiêm trọng như vậy.

Mặc dù chỉ c̣n da bọc xương, người Mỹ già nua này vẫn c̣n to lớn dềnh dàng. Mỗi lần Thanh phải sửa soạn làm giường hay săn sóc thân thể cho ông, chị thật là mệt. Chị thích bệnh nhân người Á Đông hơn, thân thể họ nhỏ bé, tánh t́nh lại rụt rè, ít than phiền hay đ̣i hỏi.

Đôi khi bệnh viện thật là đông, Thanh làm việc không hở tay, nhưng cũng có khi chị thật rảnh rỗi, như ngày hôm nay, pḥng "Intensive Care" vắng vẻ im lặng.

Ông già cựa ḿnh và mở mắt, ông nh́n chăm chăm vào mặt chị, ánh mắt ông mơ hồ, không tỉnh. Thanh cúi người xuống hỏi thăm sức khỏe của ông, "Hi! How are you doing?". Ông cụ thều thào, "Đă mổ chưa?". Thanh vui vẻ trả lời, "Đă mổ xong rồi, rất tốt, cụ chỉ cần tĩnh dưỡng thêm vài ngày nữa là xong. Cụ thấy trong người như thế nào?"

"Con tôi đă tới chưa?". Thấy Thanh ngập ngừng, ông cụ hỏi tiếp, "Có người nào tới thăm ..." Ông ngừng lại, mặt bổng xanh mướt, thất thần. Thanh đưa tay ngăn lại "Cụ cứ nằm nghỉ cho khỏe. Chốc nữa hăy nói chuyện. Cụ thấy trong người thế nào?"

Ông cụ nhắm mắt giây lát rồi nói rất nhỏ, "Chắc tôi không sống đâu.." "Ồ không! Cụ lầm đấy, bác sĩ nói cuộc giải phẩu rất thành công, cụ chỉ cần nằm yên tĩnh dưỡng, đừng có lo âu ǵ hết."

Ông cụ như thiếp đi một vài phút, rồi mắt ông chợt mở lớn ra, "Cô liên lạc giùm tôi người này. Kêu điện thoại số ... bảo giùm con gái tôi tới gặp tôi gấp, tôi có chuyện cần nói với nó ..."

"Được, được, tôi sẽ liên lạc với con gái của cụ. Nhưng cụ cứ yên tâm nằm nghỉ, đừng nôn nóng."

Ông cụ cố sức nói tiếp, "Nó ở xa lắm, cô gọi giùm ngay nhé! Tôi sợ không đợi được ..."

"Vâng, tôi đi gọi ngay. Cụ cứ yên tâm, nằm nghỉ cho khỏe, không sao đâu ..." Thanh vỗ về ông cụ, và đợi cho đến khi ông nhắm mắt nằm yên. Chị nhẹ nhàng đứng dậy, tắt bớt đèn và lui ra. Tới cửa, chị lại nghe ông cụ thều thào, "Cô cho tôi xin miếng giấy và cây bút." Chị lại đi trở vào, an ủi ông cụ và khuyên ông nên nghỉ ngơi, nhưng rồi chị cũng phải đưa cho ông miếng giấy và cây bút ch́, ông mới chịu nằm yên. Chị nh́n lại một lần nữa dáng nằm của ông cụ trong bóng tối mờ mờ của góc pḥng, rồi đi ra ngoài t́m máy điện thoại.

Giọng nói hốt hoảng ở đầu dây làm Thanh bối rối theo, mặc dầu chị đă quen với việc tiếp xúc cùng thân nhân người bệnh. "Bệnh t́nh ba tôi như thế nào? Liệu có ... sao không? Tôi tới có c̣n kịp không? Cô ơi, xin cứ nói thật cho tôi biết ... Liệu tôi tới c̣n gặp được cha tôi không? Cô ơi, xin đừng giấu tôi ..."

Thanh thận trọng trả lời, "Thưa bà, có lẽ bác sĩ sẽ cho bà biết rơ hơn về t́nh trạng của ông cụ. Riêng tôi biết được cuộc giải phẩu đă hoàn tất một cách tốt đẹp, và bệnh nhân đang được theo dơi.."

"Cô ơi, ..." Người đàn bà bật khóc, "Tôi phải gặp cha tôi. Cô giúp tôi với, đừng để cho ông ấy chết. Tôi phải gặp cha tôi để nói một chuyện rất quan trọng. Cô làm ơn đừng để cho cha tôi chết ..."

Thanh biết người đàn bà bên kia đầu dây bắt đầu kinh hoảng, và không c̣n tỉnh trí nữa. "Thưa bà, xin hăy b́nh tĩnh ..."

"Cô không hiểu được đâu, tôi phải gặp cha tôi. Cách đây rất lâu, tôi và cha tôi tranh căi nặng nề. Tôi thề không bao giờ đặt chân về nhà nữa, và không bao giờ tôi muốn thấy mặt cha tôi nữa. Từ đó đến nay tôi không có liên lạc với cha tôi. Nhưng bây giờ th́ tôi đă lập gia đ́nh và có con, tôi không c̣n giận cha tôi nữa. Tôi rất hối hận về câu nói của ḿnh. Tôi muốn trở về nhà xin lỗi cha tôi, nhưng tôi bận quá nên cứ hẹn nay hẹn mai. Bây giờ th́ tôi sợ rằng không c̣n kịp nữa. Cô ơi, làm ơn giúp tôi với, đừng cho cha tôi chết..."

"Bà cứ mua vé đi về ngay đi, nhưng tôi nghĩ là ông cụ không đến nỗi nào đâu ..."

"Được rồi, tôi sẽ đi ngay bây giờ ..."

Làm ở bệnh viện lâu năm, Thanh tưởng ḷng ḿnh đă chai đá với những cảnh chết chóc, đau khổ hàng ngày, nhưng lần này chị bỗng nhiên thấy ḿnh bị cuốn hút vào câu chuyện. H́nh như có một góc nào ở trong tâm hồn chị vừa mới được đánh thức.

Buổi tối hôm ấy, Thanh cứ đi ra đi vào xem xét t́nh h́nh bệnh trạng của ông già và nôn nóng chờ đợi người con gái tới. Nhưng chỉ vài giờ sau th́ tim ông cụ ngừng đập. Thanh bấm chuông cấp cứu. Các bác sĩ và chuyên viên đổ tới cùng các máy móc. Họ kéo màn che chiếc giường bệnh nhân lại và làm việc trong khoảng nửa giờ; rồi những ánh mắt nh́n nhau thay cho lời nói và từng người một lặng lẽ rút đi.

Một chốc sau, xác ông cụ cũng được đem đi. Căn pḥng trở lại b́nh tịnh như không có chuyện ǵ xảy ra. Thanh muốn bỏ về ngay tức khắc, chị sợ phải giáp mặt với người con gái. Chị muốn để bà ta nói chuyện với các bác sĩ. Chị không muốn nh́n thấy nét mặt đau đớn của người con. Thái dương chị đau nhói, chị thấy mệt mỏi một cách lạ thường.

Nhưng chị không về được, xong phiên trực Thanh vẫn c̣n nán lại. Chị biết ḿnh phải gặp người đàn bà, bởi v́ chị là người độc nhất đă biết câu chuyện của họ. Người con gái chỉ có thể thố lộ cái đau đớn của ḿnh ra cho chị mà thôi.

Thanh ngồi ủ rủ trên chiếc ghế dài ở pḥng đợi. Khi người này đến, chị nhận được ngay tức khắc, chị bước lại và ôm bà. Bà ta nh́n sửng vào mặt chị, rồi khóc nức nở, chị không cần nói bà cũng đă hiểu. Một lúc sau bà xin chị dẫn bà đến giường người bệnh đă nằm lúc trước. Bà úp mặt vào vết hằn trên chiếc gối mà người cha đă nằm, lặng lẽ ve vuốt cái gối.

Rồi chị nghe tiếng bà thảng thốt, "Cái ǵ đây?". Bà rút dưới gối ra một miếng giấy. Thanh bật đèn lên cho sáng. Người đàn bà cầm miếng giấy vuốt thẳng ra, đọc xong rồi ngửng lên nh́n chị, nét mặt bà vừa đau đớn vừa mừng rỡ, bà đưa mảnh giấy cho chị. Thanh nh́n nét bút ngoằn ngoèo: "Marlene thương mến, ba tha thứ cho con. Ba biết con thương ba và ba cũng thương con lắm."

Người đàn bà ngồi im lặng trên giường, hai tay ôm mảnh giấy vào ngực, nét mặt xa vời, trên môi phảng phất nụ cười. Trong ḷng Thanh như có cái ǵ đang vỡ ra, chị nh́n gương mặt đầy nước mắt của người đàn bà và cảm được cái ấm áp của nụ cười.

"Lạy Chúa ơi, con cảm tạ Ngài...", tiếng th́ thầm của người đàn bà làm chị nghẹn ngào. Bỗng nhiên, chị có cảm tưởng như Chúa đang hiện diện trong căn pḥng này, h́nh như Ngài đang đặt tay lên vai người đàn bà và đang cúi xuống thương mến an ủi.

Chỗ chị đứng chợt tối sầm lại. Bóng đèn điện đă bị cháy, hay là cái bóng tối đàng sau lưng Chúa đang bao phủ chị? Thanh hấp tấp quay về bàn trực, đầu óc chị hoang mang, hồi hộp; đằng sau những nút bấm xanh đỏ là h́nh ảnh của cuộc đời, đang chầm chậm quay lại trước mắt chị.

Thanh định cư ở Mỹ đă gần 15 năm. Chị đến đây một ḿnh, lập gia đ́nh xong th́ chồng chị khuyến khích chị đi học nghề. Thanh học rất lâu, v́ chị có bầu liên tiếp, ba đứa con trong ṿng ba năm. Nhưng cuối cùng chị cũng ra trường, tốt nghiệp chương tŕnh y tá 4 năm.

Thanh bảo lănh cho cha của chị từ Việt Nam sang đă lâu lắm. Mẹ chị mất, Thanh lại là con một nên ông cụ muốn ở gần chị và các cháu. Những tuần lễ đầu tiên thật là cảm động, Thanh săn sóc cho cha đủ thứ. Vừa tan sở là chị đă lo về nhà để được ở gần ông.

Những ngày cuối tuần, chị chở ông đi thăm bà con, đi xem các thắng cảnh, hay họp mặt vui chơi ăn uống ở những công viên. Cảnh gia đ́nh rất là đầm ấm. Cha con, ông cháu thật là gần gủi.

Cha chị là người nho nhă, tánh t́nh thầm lặng với những thú vui nhẹ nhàng của người xưa.

Xuân du phương thảo địa (Mùa Xuân dạo mát vùng xanh cỏ)
Hạ thưởng lục hà tŕ (Hạ đến hồ kia ngắm Lụïc Hà)
Thu ẩm hoàng hoa tửu (Hoàng Hoa rượu ấy sang Thu uống)
Đông ngâm bạch tuyết thi (Đông lạnh về ngâm Bạch Tuyết thơ)

Ông thích tiêu khiển th́ giờ với con cháu. Nhưng đời sống mỗi ngày một khó khăn, Thanh thường phải đi làm thêm giờ phụ trội để trả cho đủ tiền nhà. Cái nhà mua mấy trăm ngàn Dollar rất là khang trang, đă khiến chị nở mày nở mặt với bà con bạn bè rất nhiều. Làm nhiều quá sanh bệnh, chị lại phải tốn tiền mua sâm, mua thuốc bắc uống cho khoẻ; việc trong nhà chị cũng không c̣n thiết đến nữa, lâu dần trở thành thói quen.

Ngày tháng trôi qua, cả anh và chị lại được lên chức, lên lương, cuộc sống thoải mái hơn rất nhiều; nhưng thói quen không để ư đến việc nhà th́ đă ăn sâu vào tâm tánh của chị. Thỉnh thoảng nghe thằng con trai lớn la hét to tiếng với ông cụ, chị cũng chỉ tránh qua chỗ khác. Đôi khi chị nghĩ, "Hồi xưa ḿnh đâu có được hỗn như vậy với ông già. Nhưng mà thôi, mỗi thời một khác, chắc có lẽ ông cũng làm cái ǵ quá lố đó.".

Chồng chị nhiều khi cằn nhằn với chị, "Mấy bữa nay anh thấy kiến ḅ tùm lum, chắc ông già lại ăn bánh ở trong pḥng ngủ." hay là "Em nói ông già đừng có đụng tới mấy cây kiểng của anh. Tưới nước quá nó gần chết hết rồi đấy".

Lần khác th́ chồng chị hét lên, "Khổ tôi quá, không được lấy đất ngoài vườn đổ vào các chậu cây của tôi, sâu sia nó ăn chết hết mấy cái cây bây giờ. Tôi có mượn thay đất đâu."

Giọng nói hỗn hào làm chị cũng phải chắc lưỡi, nhưng rồi chị nghĩ "Thôi kệ, cũng phải có người nói cho ông già nghe chứ! Ở đây đâu có giống như ở bên nhà."

Người bạn Mỹ vỗ nhẹ vào vai làm Thanh sực tỉnh, chị đứng dậy sửa soạn ra về. Chị thở dài nhè nhẹ, h́nh như đă lâu lắm chị không có nói chuyện với cha ḿnh. H́nh như là mấy tháng... Không phải! H́nh như là đă mấy năm. H́nh như đă lâu lắm rồi chị không biết ông già hồi này sống như thế nào nữa, mặc dù pḥng chị chỉ cách pḥng ông không quá năm thước.

Tiếng khóc của người con gái đ̣i gặp mặt cha ḿnh lần cuối, đă đánh thức chị ra khỏi cơn mộng du điển h́nh của những người Việt tha phương trên đất người. Chị chợt nhớ lại, ḿnh cũng có một người cha, nhưng mối dây liên lạc giữa hai người đă bị cắt đứt từ khi nào không ai hay.

Và c̣n Chúa nữa, "Lạy Chúa xin hăy tha thứ..". Ư nghĩ biến thành câu nói, Thanh giật ḿnh nghe tiếng xưng tội của ḿnh, chị ngập ngừng giây lát rồi tiếp tục lời cầu nguyện. Chị cảm thấy h́nh như không khí chung quanh chỗ chị ngồi đang chuyển động, và tâm hồn chị bỗng nhẹ nhàng một cách lạ thường. Chúa đang cất gánh nặng khỏi ḷng chị!!! Thanh ứa nước mắt thấy ḿnh đang được bao bọc trong một t́nh yêu thương đậm đà.

Không phải mọi chuyện chiều nay đều xảy ra một cách t́nh cờ. Tất cả đều được dẫn đưa bởi Đức Chúa Trời. Ngài đă ban phước cho hai cha con ông lăo, và cũng ban phước cho chị. Chúa vẫn thương yêu và ban phước cho gia đ́nh chị trong bao năm qua mặc dầu chị đă từ bỏ Ngài. Chúa vẫn kiên nhẫn chờ đợi chị, kiên nhẫn lay động tâm hồn đă chai đá bởi miếng cơm manh áo, bởi những thói quen thờ ơ biếng nhác, bởi những nghi ngờ giận dữ.

Thanh c̣n nhớ rất rơ, ngày đứa con đầu ḷng của chị bị bệnh nặng phải đưa vào nhà thương. Mấy đêm liền chị không ngủ, cứ qú gối cầu nguyện liên miên với Chúa. Tâm hồn chị tan nát, chị không thể tưởng tượng ḿnh có thể tiếp tục sống nếu đứa con yêu dấu có mệnh hệ ǵ. Nhưng đứa con của chị rồi cũng chết. Nỗi đau thương trở thành ḷng bi hận. Chị hận Chúa không thỏa đáp lời cầu nguyện của ḿnh. Chị cay đắng nghi ngờ sự hiện hữu của Chúa trên thế gian. Nếu Chúa có hiện hữu tại sao Ngài không nghe tiếng cầu khấn của chị? C̣n nếu Chúa không có thật th́ hóa ra đức tin của chị chỉ là công dă tràng. "Dă tràng xe cát biển Đông, nhọc ḷng mà chẳng nên công cán ǵ."

Tâm hồn chị trở nên chai đá, ĺ lợm, mặt lúc nào cũng có một nụ cười mỉa mai, và môi lúc nào cũng sẵn sàng những câu hỏi chất vấn đức tin của bạn bè trong nhà thờ, những người bạn đang cố gắng khuyên giải chị. Và từ đó chị bỏ hội thánh, hănh diện đi theo đường riêng của ḿnh, ngạo nghễ với những thành công của ḿnh, và chai đá vô t́nh với người cha già cô độc.

Nhà vẫn c̣n đèn sáng khi chị cho xe vô "garage", Thanh chậm răi bước vào nhà, bước chân chị tự nhiên chùn lại, h́nh như có cái ǵ đó làm chị chợt e dè.

Thằng con trai lớn đang ngồi đợi chị nơi pḥng bếp. Mặt nó hằm hằm, "Lần sau con không đi đón ông ngoại nữa! Con chờ ông suốt buổi chiều tại sao ông không kêu đi đón, đợi đến khuya mới kêu, ai mà rảnh được."

Chị nghe tiếng mở cửa, rồi tiếng cha chị nhỏ nhẹ, "Ba có kêu..."
"Ông ngoại nói láo!", thằng con bĩu môi.
"Câm miệng!" Chị đỏ mặt nạt lớn, "Ăn nói hỗn láo như vậy hả? Đi ngay vào trong pḥng, đợi đó mẹ sẽ nói chuyện với con sau."

Thằng con trợn mắt ngạc nhiên, "Mẹ ḱa, ông ngoại ..."
"Im ngay! Con c̣n dám nói ǵ nữa chứ? Chính mẹ kêu về nhà mấy lần cũng không được. Tụi mày suốt ngày cứ ôm cái điện thoại nói chuyện nhảm, không cho ai nhắn gởi việc ǵ hết. Cái tội để cho ông ngoại chờ đến khuya mẹ c̣n chưa hỏi đến, mà con lại c̣n gân cổ hỗn láo nữa hả? Mấy đứa bây giờ không c̣n coi ai ra ǵ hết. Đi vào ngay trong pḥng!"

Thằng con